Zapis windykacyjny przy spadkobraniu

Kategoria: Prawo i finanse Opublikowano: piątek, 23 grudzień 2011 Piotr Kuroczycki

Do przepisów spadkobrania została wprowadzona ważna zmiana - tzw. zapis windykacyjny. Poprzednio spadkodawca nie mógł określić co ze swego majątku przekazuje konkretnej osobie (np. synowi samochód, a córce domek letniskowy). Każdy ze spadkobierców wspólnie z innymi nabywał prawo do całości spadku i dopiero sąd określał jaki ułamek majątku przypadnie poszczególnym członkom rodziny.

W przytoczonym wyżej przykładzie, według poprzednich przepisów prawnych, podział spadku wyglądałby w ten sposób, że zarówno syn, jak i córka dostaliby po połowie samochodu oraz po połowie domku. Ustalenie, kto z nich weźmie "cały" samochód czy "cały" domek wymagało odrębnego postępowania sądowego.

Zapis widnykacyjny pozwala uniknąć takich niepotrzebnych kłopotów prawnych. Teraz spadkodawca sam może określić co do kogo ma należeć po jego śmierci. Zapisu dokonuje się w postaci testamentu notarialnego sporządzonego przez notariusza. Takie rozwiązanie pozwala uniknąć późniejszych nieporozumień, wynikających z mało prezyzyjnej treści czy niejasnych sformułowań, jakie mogłyby się zdarzyć w dokumencie sporządzanym samodzielnie. 

Zapisem windykacyjnym można przekazać dowolną część sowjego majątku osobistego (ruchomości i nieruchomości) dowolnej  bliskiej osobie lub komuś spoza rodziny. Wówczas przedmiot zapisu windykacyjnego zostaje wyłączony z pozostałego majątku, który dalej podlega normalnemu postępowaniu spadkowemu. Przy tym osoba wskazana zapisem widnykacyjnym nadal pozostaje brana pod uwagę przy podziale reszty spadku. 

 

Zapis widnykacyjny można odrzucić - decyzję taką należy podjąć w ciągu 6 miesięcy. Jest to ważna informacja, zwłaszcza gdy przedmiot zapisu obciążony jest długiem, gdyż wraz z przyjęciem spadku dziedziczy się również jego zadłużenie. Jeśli w ciągu 6 miesięcy spadkobierca nie złoży oświadczenia o odrzuceniu spadku, zostaje on potraktowany jako przyjęty. W przypadku odrzucenia przedmiotu zapisu windykacyjnego, wraca on do puli całego majątku i podlega normalnemu dziedziczeniu.

 

Zapis windykacyjny może zostać uczyniony na rzecz jednej lub kilku osób, przy czym nie ogranicza on prawa najbliższej rodziny do zachowku (zachowek zabezpiecza najbliższą rodzinę spadkodawcy na wypadek pominięcia w testamencie). W tej sytuacji rodzina może wystąpić do spadkobiercy o zapłatę kwoty, jaka by jej przypadała, gdyby nie pominięto ich w testamencie. Prawo do zachowku ulega przedawnieniu po 5 latach. 

 

Majątek przekazany zapisem wundykacyjnym podlega podatkowi od spadków i darowizn. Zgodnie z ustawą najbliższa rodzina (czyli współmałżonek, dzieci, rodzice, dziadkowie, wnuki, pasierbowie, ojczym, macocha i rodzeństwo) jest zwolniona od zapłaty powyższego podatku niezależnie od tego, co odziedziczyli. Jeżeli dziedziczony majątek warty jest więcej niż 9.637 zł, w terminie 6 miesięcy należy zgłosić spadkobranie do właściwego miejscowo urzędu skarbowego. Jeśli takie zgłoszenie nie zostanie dokonane, zwolnienie od zapłaty podatku będzie cofnięte.

Stan prawny na październik 2011 r.