Kto ma prawo nas legitymować

Kategoria: Prawo i finanse Opublikowano: poniedziałek, 16 lipiec 2012 Renata Kuroczycka

Prawo do legitymowania osób "w celu ustalenia ich tożsamości" mają w ramach wykonywanych zadań przedstawiciele organów państwa, które są do tego upoważnione przez odpowiednie ustawy. W polskim prawie nikt nie może być legitymowany bez uzasadnionego powodu.

 

Organów upoważnionych do legitymowania obywateli jest kilka - najczęściej są to: policja, strażnicy miejscy (gminni) oraz funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego i Straży Granicznej.

 

Tożsamość obywatela można ustalić na podstawie dowodu osobistego, a także innych dokumentów (paszportu, legitymacji szkolnej, prawa jazdy itp.). Funkcjonariusz może też oprzeć się na ustnym oświadczeniu osoby, której dane chce ustalić, weryfikując je następnie poprzez potwierdzenie osób o znanej mu już tożsamości.

 

Zanim zostaniemy poproszeni o pokazanie dokumentu, funkcjonariusz ma obowiązek podać swój stopień, imię oraz nazwisko. Jeśli jest w mundurze, powinien mieć w widocznym miejscu numer służbowy. Nieumundurowany - musi okazać legitymację służbową w taki sposób, abyśmy mieli możliwość zanotowania jego dane osobowe. Poza tym funkcjonariusz ma obowiązek podać przyczynę oraz podstawę prawną do wylegitymowania nas.

Na bezpodstawne lub przeprowadzone w niewłaściwej formie wylegitymowanie przysługuje nam skarga do przełożonego funkcjonariusza lub zażalenie do prokuratury.

 

Nie mamy obowiązku nosić ze sobą dokumentów identyfikujących naszą tożsamość. Gdy dojdzie do wylegitymowania, a my właśnie nie mamy przy sobie żadnego dokumentu - wówczas funkcjonariusze mają prawo zabrać nas na komendę policji, aby tam zweryfikować nasze dane. 

Warto przy tym pamiętać, że nieudzielenie uprawnionemu organowi informacji na swój temat lub odmowa okazania dokumentów może skutkować nałożeniem grzywny (do 5 tys. zł).

 

W środkach komunikacji (autobus, pociąg, tramwaj itp.) kontrolerzy mogą zwrócić się do pasażera, który odmawia okazania biletu, by podał swoje dane personalne albo okazał dokument tożsamości. Ma to jednak jedynie charakter prośby i nie jest umocowane prawnie. Odebranie podróżnemu dokumentu tożsamości przez kontrolera jest naruszeniem prawa. W razie niemożności ustalenia tożsamości pasażera kontroler może co najwyżej wezwać policjantów lub funkcjonariuszy innych organów uprawnionych do legitymowania obywateli.

 

Na terenie obiektów chronionych ograniczone prawo do legitymowania nas przysługuje pracownikom agencji ochrony osób i mienia. Zanim pracownik agencji poprosi nas o jakikolwiek dokument (przepustkę, identyfikator, dwód itp.) musi podać swoje imię i nazwisko, pokazać swoją legitymację służbową, a także podać podstawę prawną i przyczynę legitymowania.

 

W przypadku imprez masowych (koncerty, mecze itp.) służby porządkowe zabezpieczające te imprezy mają prawo zażądać od nas dokumentu tożsamości, jeśli sytuacja tego wymaga. Przed wylegitymowaniem pracownicy tych służb muszą podać nam swoje imię i nazwisko, pokazać legitymację oraz podać podstawę prawną i przyczynę legitymowania.

Stan prawny na czerwiec 2012 r.