Higiena pracy przy komputerze

Kategoria: Profilaktyka Opublikowano: środa, 23 maj 2012 Renata Kuroczycka

Z komputerem stykamy się już na codzień. Chcąc nie chcąc stał się on niezbędnym sprzętem biurowym i elementem wyposażenia większości mieszkań niemal równie standardowym jak lodówka lub telewizor. Ale czy umiemy go właściwie używać?

 

Każdy, kto posiedział przed monitorem parę godzin, wie jak bardzo męczy trwanie bez ruchu w jednej pozycji i bezustanne wpatrywanie się w ekran. Najbardziej powszechne symptomy oraz objawy źle zorganizowanej pracy z komputerem to:

- zaczynają boleć plecy oraz szyja,

- drętwieje nadgarstek i palce u ręki, która operuje myszą,

- pojawia się ból w okolicy barkowej (koło łopatki),

- odczuwa się specyficzne skórcze mięśni,

- powstaje uczucie mrowienia w nogach,

- oczy stają się suche i piekące,

- głowa robi się coraz cięższa  (może pojawić się ból lub wrażenie lekkiego "oszołomienia")

- gwałtownie maleje możliwość koncentracji.

Komputer to straszny pożeracz czasu, zwłaszcza gdy oferuje dostęp do Internetu albo służy do gier. Minuty upływają niepostrzeżenie i dopiero gorsze samopoczucie uświadamia nam, że przekroczona została pewna granica wytrzymałości organizmu. 

 

Osoby spędzające sporą część dnia przy komputerze powinny wyrobić sobie własny rytm pracy z tym urządzeniem. Ogólnie obowiązuje kilka podstawowych zasad:

1. Każda godzina obsługi komputera zawiera w sobie obowiązkową 5-minutową przerwę (taka norma jest uwzględniona nawet w Kodeksie Pracy).

2. Co 10-15 minut warto oderwać wzrok od ekranu i przez kilkanaście sekund popatrzeć daleko przed siebie, aby umożliwić oczom odpoczynek. Jeśli wzrok jest już bardzo zmęczony, można na chwilę zasłonić oczy dłońmi, aby maksymalnie ograniczyć dostęp światła. Parę chwil "patrzenia w czerń" będzie ukojeniem dla oka.

3. Promieniowanie monitora może być przyczyną uczucia "suchości" oczu lub wyschnięcia śluzówki nosa, toteż należy zwiększyć ilość wypijanych płynów (najlepiej niegazowanej wody mineralnej) oraz zadbać o odpowiednie nawilżenie pomieszczenia. W skrajnych przypadkach można zastosować specjalne krople nawilżające, jednak ostrożnie i z umiarem, bo organizm szybko się do nich przyzwyczai i wkrótce przestaną pomagać, a zaczną szkodzić.

4. Osoby stale pracujące przy komputerze powinny roważyć zakup okularów, pokrytych specjalnymi filtrami, które chronią oczy przed promieniowaniem monitora. Istnieją przepisy umożliwiające pracodwacy sfinansowanie takich okularów dla pracownika.

5. Siedząc przed komputerem, dobrze jest od czasu do czasu wykonać parę ćwiczeń rozluźniających: poruszać ramionami, pokręcić głową, pomachać rękami i nogami itp. Trzeba również pamiętać, aby nie zakładać nogi na nogę (taka postawa upośledza przepływ krwi, co sprzyja drętwieniu oraz zakrzepom żylnym).

6. Bolącą od myszki rękę można spróbowac odciążyć, kupując specjalną żelową podkładkę. Jeśli ten zabieg nie pomoże, warto zmniejszyć lub zwiększyć wyskość krzesła oraz zmienić położenie myszy. Nawet delitane poprawki dotychczasowych ustawień mogą przynieść ulgę, gdyż zmieni się sposób ułożenia ręki i napięcia mięśni.

Uwaga: jednym z pierwszych objawów przeciążenia ręki jest uczucie chłodu - dłoń operująca myszką jest wyraźnie chłodniejsza od drugiej dłoni. To oznaka niedokrwienia.

7. Należy dbać, aby siedzieć z wyprostowanymi plecami. Jeśli mamy nawyk garbienia się, kilka godzin dziennie w takiej pozycji w końcu doprowadzi do trwałej, bolesnej deformacji kręgosłupa. Mało tego, siedzenie w pozycji przygarbionej może dodatkowo powodować bóle brzucha, gdyż przez długi czas jelita  pozostają mocno uciśnięte.

8. Trzeba kontrolować sposób trzymania głowy. Wiele osób nieświadomie wyciąga szyję w stronę monitora, robiąc tzw. żółwika. Po jakimś czasie kręgi szyjne ulegają przesunięciu, co doprowadza do bólu i częstych migren.

9. Jeżeli pracujemy z laptopem, powinien on stać na stole, biurku lub specjalnej podwyższonej podstawce, a NIE na kolanach! Trzymany tak blisko siebie jest nie tylko szkodliwy dla zdrowia (promieniuje bezpośrednio na podbrzusze!), ale także wymusza nienaturalne pochylenie nad ekranem (patrz: punkt 7 i 8).

Choroba piecowa - zdiagnozowano ją u XIX-wiecznych kucharek, wiele godzin pracujących przy nagrzanych piecach. Charakteryzuje się trwałym rozszerzeniem naczyń krwionośnych w miejscach najbardziej narażonych na długotrwały kontakt z ciepłem. Tę samą chorobę zaczyna się diagnozować u osób trzymających np. laptop na kolanach. Rozgrzane urządzenie styka się z udami, na których powstają czerwone placki, czyli siatka rozszerzonych naczyń włosowatych. Bardzo często nie da się już usunąć tej zmiany skórnej.

10. Kobietom w ciąży wolno pracować przy komputerze tylko cztery godziny dziennie (patrz: Kodeks Pracy).

 

UWAGA: komputer potrafi uzależnić! Pojawia się coraz więcej dzieci i dorosłych, którzy spędzają przed monitorem długie godziny, wycofując się z normalnego życia. Interenet oferuje niemal nieograniczone możliwości zdobywania wiedzy i komunikowania się z całym światem, a gry komputerowe przenoszą nas w zupełnie inny wymiar. Niektórzy słabsi psychicznie Internauci tak bardzo "wchodzą w sieć", że nie umieją ani na chwilę odłączyć się od netu, inni zaś poświęcają się graniu do tego stopnia, iż są w stanie zaniedbać wszystkie obowiązki, byle tylko nie przerywać gry. Uzależnione od komputera nastolatki opuszczają się w nauce i tracą kontakt z otoczeniem, dorośli natomiast często zaczynają lekceważyć pracę oraz obowiązki rodzicielskie, poświęcając cały swój czas jedynie komputerowi. Znane są już przypadki śmiertelne, gdy kilkudniowe komputerowe nasiadówki skończyły się zupełnym odwodnieniem i wycieńczeniem organizmu, ponieważ uzależniona osoba zapominała o jedzeniu i piciu!

Objawy uzależnienia

Konieczność stałego dostępu do komputera. Tak jak palacz nie wychodzi z domu bez paczki papierosów, tak człowiek uzależniony od komputera nie rusza się nigdzie bez smartfona czy laptopa. Zawsze musi mieć świadomość, że w każdej chwili może spojrzeć w ekran. W stuacji oderwania od komputera osoba uzależniona od Internetu (np. portali społecznościowych, serwisów aukcyjnych, blogów itp.) albo gier odczuwa dyskomfort i silny wewnętrzny niepokój. Nie jest w stanie skupić się na żadnej pracy czy czynności, gdyż jej myśli stale krążą wokół potrzeby jak najszybszego ponownego usiądnięcia przed monitorem. Woli też zrezygnować z wyjścia z domu niż opuścić stanowisko komputerowe.

Uczucie wyobcowania. Ludzie wiele czasu spędzający w świecie wirtualnym często zaczynają mieć wrażenie, że "stoją obok" normalnego życia. Wszystkie wydarzenia "przepływają bokiem"; wokół nich toczy się normalne życie, ale oni sami czują, że nie biorą w nim udziału. Znajdują się poza głównym nurtem; nie są uczestniikami zdarzeń w świecie realnym, a jedynie biernymi obserwatorami. Ogarnia ich poczucie obcości w swoim dotychczasowym środowisku, lepiej czują się przed komputerem niż podczas spotkań z prawdziwymi ludźmi. Nie potrafią się w nic zaangażować.

Odrealnienie czasowe. Długotrwałe przebywanie w świecie wirtualnym prowadzi do zaburzenia poczucia czasu. Dzień miesza się z nocą, przepływając niemal niezauważalnie. Osoba uzależniona od komputera bardzo często nie potrafi określić aktualnej daty ani dnia tygodnia.

Zmiana priorytetów. W przypadku uzależnienia dotychczasowe normy i zasady życiowe ulegają przewartościowaniu. Nie liczy się nic poza nałogiem. W tym wypadku komputer staje się ważniejszy niż rodzina, szkoła, praca i całe ułożone już życie. Wszelkie inne zainteresowania znikają, pozostaje tylko pociąg do przedmiotu uzależnienia. Tak silna zmiana priorytetów powoduje zmiany w psychice. Najbliżsi oraz znajomi sygnalizują uzależnionemu człowiekowi, że staje się on "kimś innym". Nie potrafią rozpoznać w nim dawnej osoby. Pojawiają się sprzeczki, kłótnie, żal i wzajemne pretensje.