Autofagia dosłownie oznacza „zjadanie samego siebie” (z greckiego auto – sam, phagein – jeść). Nazwa brzmi groźnie, ale jest to naturalny i niezbędny proces utrzymujący komórki organizmu w dobrej kondycji. Autofagię można porównać do domowych porządków. To w uproszczeniu proces „sprzątania” i recyklingu uszkodzonych elementów komórek. Proces ten nie włącza się nagle po określonej liczbie godzin, lecz stopniowo nasila się wraz z ograniczeniem dostępności składników odżywczych. Za odkrycie mechanizmów autofagii japoński biolog molekularny Yoshinori Ohsumi otrzymał Nagrodę Nobla w 2016 roku.
O co w tym chodzi?
W każdej komórce z czasem gromadzą się: uszkodzone białka, zużyte mitochondria (komórkowe „elektrownie”), niepotrzebne fragmenty błon i organelli, niektóre drobnoustroje.
Autofagia pozwala komórce:
- rozpoznać „odpady”,
- zamknąć je w specjalnym pęcherzyku,
- rozłożyć na prostsze składniki,
- ponownie wykorzystać odzyskane materiały do budowy nowych struktur.
Badania sugerują, że autofagia pomaga utrzymywać komórki w dobrej kondycji, wspiera zdrowie mózgu, uczestniczy w regulacji odporności, może odgrywać rolę w spowalnianiu niektórych procesów starzenia, a także pomaga usuwać uszkodzone i/lub zmutowane mitochondria.
Kiedy organizm nasila autofagię?
Najczęściej podczas sytuacji, które sygnalizują niedobór energii: postu / głodówki, dłuższego ograniczenia ilości przyjmowanych kalorii (dieta niskokaloryczna), intensywnego wysiłku fizycznego, a niekiedy podczas snu. Z punktu widzenia ewolucji ma to sens. Gdy pożywienia jest mało, organizm oszczędza zasoby i zaczyna dokładniej „recyklingować” to, co już posiada.
Według obecnej wiedzy:
- Po 12–16 godzinach postu można zaobserwować pierwsze zmiany metaboliczne związane ze spadkiem insuliny i przechodzeniem organizmu na wykorzystywanie zapasów energii.
- Po 18–24 godzinach procesy związane z autofagią prawdopodobnie stają się bardziej aktywne.
- Po 24–48 godzinach aktywność autofagii może być znacznie większa, choć zależy od wieku, stanu zdrowia, poziomu aktywności fizycznej i wcześniejszej diety.
- Dłuższe posty (48–72 godziny i więcej) mogą dalej nasilać autofagię, ale wiążą się również z większym ryzykiem działań niepożądanych i nie powinny być podejmowane bez odpowiedniej wiedzy lub nadzoru medycznego.
Warto pamiętać, że większość dokładnych danych pochodzi z badań na zwierzętach. U ludzi bardzo trudno jest bezpośrednio zmierzyć autofagię w różnych narządach, dlatego nie można wskazać jednej, pewnej granicy czasowej dla trwania leczniczego postu.
Co jest mitem?
W Internecie można spotkać twierdzenia, że: autofagia „leczy wszystkie choroby”; wystarczy 16 godzin postu, aby organizm całkowicie się „oczyścił”; długi post jest konieczny dla zdrowia.
Nie ma dowodów na takie stwierdzenia. Autofagia jest jednym z wielu procesów naprawczych organizmu, ale nie zastępuje celowego leczenia, zdrowej diety, snu czy aktywności fizycznej.
Czy trzeba pościć?
Niekoniecznie. Autofagia zachodzi przez całe życie, nawet gdy jemy regularnie. Post może ją nasilać, ale podobny wpływ mają również:
- systematyczny ruch,
- unikanie przejadania się,
- odpowiednia masa ciała,
- sen dobrej jakości.
Dlatego dla większości osób codzienna aktywność fizyczna, rozsądna dieta i solidny nocny odpoczynek prawdopodobnie mają większe znaczenie dla zdrowia niż okazjonalne bardzo długie posty.
srebrni.pl 